Dobrze, że jesteśmy różni!
Ewa Pawłowska, prezes Integracji
Drodzy Przyjaciele! Tym razem zapraszam Was do lektury wielu materiałów o czymś oczywistym, ale ciągle odkrywanym na nowo – o tym, jacy jesteśmy różni – bez względu na sprawność czy niesprawność. Jak inaczej się rozwijamy, odbieramy świat i w nim funkcjonujemy. Jakie mamy różne atuty i ograniczenia, jakie słabości i jaki potencjał.
Zachęcam Was do lektury słowami naszych autorów, którzy jak zawsze w różnych formach prezentują swoich bohaterów. Najwięcej w tym numerze jest wywiadów, gdyż z przyjemnością oddajemy głos rozmówcom, wśród których są m.in.: profesorka uniwersytetu, ojciec dziecka z autyzmem, nauczycielka roku, prezeska fundacji, seniorka aktywna na wielu polach, wiceministra edukacji oraz Rzeczniczka Praw Dziecka. Kilka materiałów tego numeru opatrzonych jest ETR – tekstami łatwymi do czytania i rozumienia (easy-to-read). Jesteśmy z tego dumni, a jako redakcja pisma ogólnopolskiego i wysokonakładowego mamy nadzieję, że inni podążą naszym śladem.
Zwracam uwagę na kilka ciekawych zdań, które padły w tym numerze
„Jeśli chodzi o edukację, potrzebne są zmiany, ponieważ szkoła to wciąż jedno z najmniej przyjaznych środowisk dla osób neuroatypowych. Potrzeba wyciszyć polską szkołę, obniżyć presję społeczną i zwiększyć możliwości pracy indywidualnej. Dla nauczycielek i nauczycieli niezbędna jest możliwość szkoleń i superwizji” (Monika Horna-Cieślak, Rzeczniczka Praw Dziecka).
„Mówię często, że: każdy ma coś. Uzależnienie, mniejszościową orientację seksualną, dysleksję, ADHD, spektrum autyzmu, kryzys psychiczny albo chociaż rozbite w drobiazgi życie rodzinne. Większość z nas w ten czy w inny sposób cierpi. Ludzi, którzy doświadczyli pełnego uwolnienia umysłu, jest może kilku na milion” (Michał Cichy, pisarz, felietonista m.in. „Integracji”).
„Studentów mam fantastycznych. To wspaniali młodzi ludzie. Akceptują to, że mogę pomylić salę, że mam problem z rozpoznawaniem twarzy. Są pełni zrozumienia. Uczelnie są otwarte na neuroróżnorodność wśród studentów, ale nie przykładają do niej wagi wśród profesorów. Mam wrażenie, że uważają autyzm czy ADHD za coś, co przyszło z młodym pokoleniem” (prof. Joanna Jurewicz Wydziału Orientalistyki Uniwersytetu Warszawskiego).
Gorąco witam dwoje autorów debiutujących na naszych łamach: studentkę dziennikarstwa i emerytowanego ekonomistę, których dzieli wiek, ale łączą wrażliwość, uważność i dobre pióro.
Polecam premiery literackie „naszych” autorów, a także książki, które – jak w każdym numerze – mamy dla Was od zaprzyjaźnionych wydawców. Oglądajcie recenzowane przez nas filmy i seriale, a także wyjątkowy program telewizyjny „Autentyczni”, który prowadzą dziennikarze z autyzmem – wnikliwi, uważni, doskonale przygotowani, dla których to nowe doświadczenie, ale i przygoda życia. Polecam w tym numerze rozmowę z prezesem fundacji, w której edukacja, rozwój, praca i integracja są nie tylko w nazwie.
„Dziękujemy, że kolejny rok byliście z nami, dzieląc się w listach swoimi radościami, troskami, przemyśleniami i prosząc o podejmowanie tematów, dzięki którym możecie wymieniać się doświadczeniami życia z niepełnosprawnością. Pamiętajcie przy tym, że pisząc do nas, piszecie także do wszystkich Czytelników, oczekujących otuchy, wsparcia, życiowej porady, ukojenia. Nikt bowiem nie pomoże Wam tak, jak osoby, które przeszły to co Wy. Podobieństwo przeżyć, a do tego hart ducha budują siłę na każdy dzień. Życzymy wszystkim dobrego roku. Niechaj nauczy nas wybierać to, co ważne, nawet jeśli nie jest najłatwiejsze. Obyśmy mogli częściej słuchać siebie niż cudzych oczekiwań i ocen. Życzymy mądrych decyzji, cierpliwości i odwagi do zmiany tego, co nam nie służy. Życzymy Wam ludzi, przy których możecie być sobą, i chwil, które nie wymagają pośpiechu. Niech każdy dzień 2026 r. Przynosi więcej równowagi niż presji, więcej spokoju niż hałasu. Abyśmy umieli odpuszczać to, na co nie mamy wpływu, i dbali o to, co naprawdę ważne”. Dołączam się do tego przesłania Janki Graban, odpowiadającej na Wasze listy od ponad 30 lat…
Spis treści
W numerze 1/2026
■ FAKTY I OPINIE
3. Od redaktora… • Dobrze, że jesteśmy różni
4. Z kraju • W polityce, prawie, kulturze, sporcie, PFRON, regionach, NGO…
7. Jak zamówić „Integrację”?
■ NASZE SPRAWY
8. Listy Czytelników
10. Gość Integracji – Monika Horna-Cieślak, Rzeczniczka Praw Dziecka • Neuroprzyjazne podejście to nie trend – to zobowiązanie
15. Medytacja dnia codziennego • Spektrum różnorodności
16. Gość Integracji – Izabela Ziętka, Wiceministra Edukacji Narodowej • Co dalej z edukacją włączającą?
19. Inny punkt widzenia • Dziwne potrzeby?
■ WARTO WIEDZIEĆ
20. Nauczyciel Roku 2025 • Żeby uczeń się nauczył
25. Duchowe krajobrazy • Rozwibrowany las świata
26. Fundacja SYNAPSIS • Od „zimnych matek” i terapii awersyjnych do neuroróżnorodności
30. Rodzice i dzieci • 515 km w głąb siebie
32. Kobieta w spektrum • Świat ukryty pod lodem
35. Rozkosze umysłu • Zima zaskoczyła wszystkich
■ ZDROWIE I ŻYCIE
36. ADHD u kobiet • Burza pod maską perfekcji
40. Program telewizyjny • A jak „Autentyczni”
46. O depresji bez stereotypów • Ambasadorka dobrego życia
49. Komfortki na lotnisku w Gdańsku • Pierwsze w Polsce!
52. Dostępność • Zmiany w bankowości
■ KULTURA I EDUKACJA
54. Projektowanie uniwersalne • Piękno na co dzień dla wszystkich
56. Miejsce pamięci Piotra Pawłowskiego (1966–2018) • Rodem z Legionowa
59. Premiera literacka • Nie znajdziesz mnie po śladach stóp
62. Kalejdoskop • Polecamy filmy, seriale i książki
64. Informator PFRON (54) • SODiR 3.0 – rozpoczynamy prace nad utworzeniem nowoczesnego systemu
65. Informator ZUS (66) • Staż pracy – nowe przepisy od 2026 r.
66. Sztuka w przestrzeni szpitala psychiatrycznego • Historie nie(d)opowiedziane
Integracja nr 1/2026
